طلا و عوامل تاثيرگذار بر قيمت اين فلز گرانبها
کارشناسان اقتصادي معتقدند که هيچ بازاري به اندازه طلا جذابيت سرمايه گذاري ندارد. طبق اسناد موجود قرن ها است که طلا به دليل ويژگي هاي منحصر به فرد، قيمتي بودن ، نايابي، زيبايي ، عدم فناپذيري و...، همواره مورد توجه بشر بوده و سرمايه گذاران به آن نگاه ديگري داشته و دارند .
|
|
مدت بسيار طولاني است که دولت ها اين فلز گرانبها را به عنوان پشتوانه و وسيله اي براي تبادل معاملاتي پذيرفته اند. افراد نيز به سبب عدم ثبات پول هاي کاغذي، همواره بدنبال خريد و ذخيره طلا به عنوان پشتوانه اي مطمئن هستند .
اکنون سال هاست که معاملات اين فلز زرين به بورس هاي بين المللي کشيده است و در اين بورس ها روزانه دادو ستدهاي متعددي روي آن انجام مي شود. براي مثال مي توان به بورس هاي نيويورک ، زوريخ ، لندن و .... اشاره کرد که لحظه به لحظه قيمت طلا پيگيري مي شود و در نوبت هاي مختلف از جمله هنگام گشايش بورس و يا بسته شدن آن قيمت ها اعلام مي شود تا متقاضيان ،بورس بازان و علاقه مندان از بهاي واقعي اين فلز قيمتي آگاهي يابند.
قراردادهاي سلف خريد و فروش طلا از ابزارهاي معاملاتي با ارزش هستند که توليد کنندگان تجاري و مصرف کنندگان طلا از آنها استفاده مي کنند.
مروري به گذشته نشان مي دهد که اولين بار در سال 1945 ميلادي (خاتمه جنگ جهاني دوم) خطوط اصلي نظام جديد پولي بينالمللي در کنفرانسي به نام "برتن وودز "شکل گرفت که نقش اصلي را به طلا و دلار آمريکا داد و قيمت سه دلار امريکا براي هر اونس طلا تثبيت شد. همچنين صندوق بينالمللي پول و بانک جهاني به منظور نظارت بر نظام جديد پولي شکل گرفتند .
در همين راستا قيمت طلا و کليه ارزها ثابت شد. به طوري که هيچ کشوري مجاز نبود بدون مجوز صندوق بينالمللي پول (آي ام اف ) ارزش پول ملي خود را نسبت به طلا به طور قابل توجهي تغيير دهد و صندوق يادشده اين مجوز را فقط در شرايط اضطراري صادر ميکرد.
قيمت طلا از سال 1945 تا 1970 ميلادي يعني به مدت ربع قرن در حد 35 دلار در هر اونس ثابت بود.
اما در زمان رياست جمهوري ريچارد نيکسون (1969-1974 ) دولت امريکا به طور يک جانبه و بدون رعايت اساسنامه صندوق بينالمللي پول که آن کشور را ملزم ميکرد تا رابطه ثابت بين قيمت طلا و دلار را حفظ و از آن حمايت کند، اين رابطه ثابت را قطع کرد.
به عبارت ديگر نسبت ثابت 35 دلار در قبال هر اونس طلا را به سبب مشکلات اقتصادي داخلي از جمله کسري بودجه ، کسري بالاي تراز پرداخت ها و... ، حفظ نکرد و ارزش طلا و دلار را به دست نوسان هاي بازار سپرد و اين پايان نظام مندي بهاي طلا و ارزش دلار بود.
دلارها بيپشتوانه شدند ، زيرا بانک مرکزي آمريکا (فدرال رزرو )نميتوانست در برابر هر 35 دلاري که چاپ ميکرد، يک اونس طلا براي پشتوانه نگهداري کند، در حالي که بر اساس مقررات نظام پولي "برتن وودز " چنين الزامي را بر عهده داشت.
از زمان فروپاشي نظام پولي قبلي تاکنون، چون ديگر ضوابطي براي رعايت انضباط مالي توسط کشورها از سوي صندوق بينالمللي پول وجود ندارد،طلا به عنوان پشتوانه پولي ارزهاي جهان ديگر جايگاهي ندارد، همچنين صندوق بينالمللي پول ديگر کنترلي بر حجم نقدينگي جهان ندارد و آمريکا نيز به دليل کسري تراز پرداخت ها هر ساله حدود هزار ميليارد دلار به حجم نقدينگي اش مي افزايد و در نهايت بازارهاي مالي، پولي، طلا و بازار کالاها بخصوص نفت در معرض بورس بازيها و سفته بازيهاي بينالمللي قرار گرفته و شاهد بحرانهاي پي در پي در اين بازارها هستيم.
بديهي است که در اين سال ها نوسان هاي بسياري را در بهاي طلا در بازار جهاني شاهد هستيم . به طوري که در دهه 1990 که بانکهاي مرکزي تعدادي از کشورهاي جهان به فروش ذخاير طلاي خود دست زدند، سقوط قيمت طلا شدت گرفت. در سال 1999 توافقي بين چند کشور صورت گرفت که بر اساس آن، فروش ذخاير طلا تحت کنترل درآمد و به اين ترتيب بهاي طلا بار ديگر تثبيت شد.
اما در سال هاي اخير شاهد تغييرات شديد قيمت طلا در بازارهاي جهاني بوديم تا جايي که قيمت هر اونس طلا به 918 دلار نيز رسيد . اما در روزهاي اخير بهاي هر اونس طلا در بورس هاي بين المللي به بالاترين ميزان در تاريخ معاملات يعني 1124 دلار براي هر اونس رسيد که تا قبل هرگز ثبت نشده بود.
شايد بتوان گفت که کاهش شديد ارزش دلار و افزايش بهاي طلا در بورس هاي بين المللي امروز نشان دهند وضعيت پيچيده اقتصادي در جهان است .
صاحب نظران در مورد افزايش قيمت طلا در سطح جهان دلايل متعددي را تاثيرگذار مي دانند:
* کاهش ارزش دلار
به نظر اکثر کارشناسان مهمترين عامل افزايش ارزش طلا ،اکنون کاهش ارزش دلار است که عوامل ديگر نيز از اين عامل تاثير مي پذيرند. هنگامي که ارزش دلار کاهش پيدا ميکند، مقدار زيادي پول از بازار خريد و فروش ارز وارد بازارهاي کالاهايي ميشود که در بورس معامله ميشوند. در چنين شرايطي، بازار طلا نيز تحت تاثير قرار مي گيرد.
از سوي ديگر تنزل ارزش دلار به کاهش ارزش ذخيره ارزي بانک مرکزي کشورهاي مختلف منجر ميشود و آنها براي جبران اين مساله به دنبال افزايش ذخيره طلاي خود ميافتند که به رشد چرخش پول در بازار طلا و افزايش قيمت آن مي انجامد. بنابراين هم بانک هاي مرکزي و هم سرمايه گذاران در جهت جلوگيري از کاهش دارايي هاي خود طلا را بهترين گزينه براي جايگزين کردن دلار مي دانند.
* کاهش نرخ بهره بانکي
با کاهش نرخ بهره در کشورهاي غربي و... افراد ديگر تمايلي به سپرده گذاري سرمايه هاي خود ندارند. بنابراين با کاهش تمايل به نگهداري دلار از آنجا که طلا از ويژگي ثبات ارزش حتي در شرايط جنگ، بحران و تنشهاي بينالمللي برخوردار است، افراد تمايل به خريد آن پيدا ميکنند که خود باعث افزايش قيمت طلا ميگردد.
* افزايش جهاني قيمت نفت
ارتباط تنگاتنگي ميان نفت و طلا وجود دارد . زيرا هر دو کالاهاي استراتژيکي هستند که با تحولات اقتصادي دچار تاثير ميشوند. از طرفي طلا و نفت هردو کالاهايي تجديد ناپذير هستند که در واقع عرضه اين کالاها محدود به مقدار موجودي آنها در طبيعت است،در مقابل طلا همچون پول داراي ويژگي ذخيره ارزش مي باشد و از نقدپذيري بالايي برخوردار است و افراد به عنوان ذخيره يا سرمايه از آن بهره مي جويند.
زماني که قيمت نفت افزايش مي يابد، به دلار بيشتري براي چرخاندن گردونه تجارت نفت نياز خواهد بود . آمريکا اين افزايش قيمت را با چاپ دلار تامين مالي مي کند. افزايش حجم دلار و عرضه آن در بازار بين المللي موجب کاهش ارزش و قدرت خريد دلار مي گردد.
مجموعه عوامل مذکور سبب مي گردد که دولت ها به سمت دارايي هايي از جمله طلا گرايش داشته باشند، براي اينکه طلا از خاصيت حفظ ارزش برخوردار است و افراد مي توانند با ذخيره آن نسبت به نگهداري دلاري که ارزش آن در حال پايين آمدن است، با ريسک کمتري مواجه شوند و در نهايت قيمت طلا افزايش يابد.
* خريد طلا توسط برخي کشورها
برخي کشورها مانند چين ، هند و... ،با توجه به کاهش ارزش دلار در بازار جهاني ، نسبت به خريد طلا اقدام کرده اند و همين افزايش تقاضا ،خود سبب بالارفتن بهاي اين فلز گرانبها در بازار جهاني شده است. هند به تازگي 200 تن طلا وارد کرده که رقم قابل توجهي است.
* صندوق بينالمللي پول و فروش طلا
تفاوت ميان عرضه طلا از معدن و تقاضا در بازار را معمولا تقاضاي سرمايه گذاري يا شکاف طلايي مينامند. دولت امريکا در سال 1999 ميلادي دولتهاي 26 کشور جهان (به غير از چين، روسيه ) را متقاعد کرد که متعهد به فروش طلا از ناحيه ذخاير خود شوند تا اين شکاف پر شود که فروش طلا از طريق صندوق بينالمللي پول هماهنگ ميشد و قيمت طلا را پايين نگه ميداشت.
* عوامل افزايش قيمت طلا در ايران
هرچند افزايش قيمت طلا در ايران از قيمت جهاني آن تاثير مي پذيرد،اما سطح افزايش قيمت آن گاهي قابل قياس با بازارهاي بينالمللي نيست .به همين دليل مي توان پي برد که اين افزايش قيمت دلايل ديگري نيز دارد. بنابراين از جمله عوامل موثر بر افزايش قيمت طلا را مي توان رشد قيمت جهاني طلا ، افزايش حجم نقدينگي در جامعه ، رکود يا کاهش جذابيت ديگر بازارها مانند مسکن و ... براي سرمايه گذاري دانست .
از اين رو ديدگاه هايي در زمينه مقابله با افزايش غير منطقي قيمت طلا وجود دارد که از آن جمله مي توان به ايجاد ساز و کار لازم در بازار سرمايه و بخصوص بورس اوراق بهادار جهت جلب اعتماد ملي اشاره کرد .به طوري که موجب ترکيدن حباب قيمتي طلا در بازار شود .
توجه جدي به تشويق و هدايت صاحبان سرمايه به سمت فعاليت هاي توليدي و تلاش در رفع موانع که از عوامل مهم هدايت نقدينگي به بخش مولد و اشتغالزا محسوب ميشود، از جمله عوامل موثر در مهار قيمت طلا در بازار داخلي بشمار ميروند.
گزارش از : فاطمه مهدوي
9138 **
انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 792435
|